Gevolgen bodemdaling

Gevolgen voor bewoners
Bewoners en ondernemers in de Randstad hebben te maken met het verzakken van woningen, bedrijfspanden, wegen, rioleringen en groenvoorzieningen. De continue bodemdaling leidt tot onder meer funderingsproblemen en hogere lasten. Het verlagen van het waterpeil om voldoende drooglegging te bereiken, heeft soms tot direct gevolg dat houten funderingspalen droog komen te staan met paalrot tot gevolg. De schade aan funderingen, inclusief infrastructuur, als gevolg van grondwateronderlast is hoog en kan oplopen tot ca 22 miljard euro tot 2050. Dit zijn 5,2 miljard aan kosten die de overheden maken voor waterbeheer en beheer en onderhoud van openbare ruimte en infrastructuur. Daarbij komt nog ca 16 miljard voor funderingsherstel van gebouwen, grotendeels kosten voor particulieren (incl. bedrijven en corporaties).

Gevolgen voor ondernemers
De bodemdaling heeft ernstige gevolgen voor de land-, akker- en tuinbouw in de Delta en daarmee het cultuurhistorisch landschap van het Groene Hart en voor de Greenport Boskoop. Door de bodemdaling hebben boeren sneller last van het hoge waterpeil en zout kwelwater, terwijl een lage waterstand essentieel is om hun akkers en weilanden droog te houden. Op termijn zullen zij daardoor niet meer in staat zijn de grond optimaal te benutten voor land-, akker- en tuinbouw. Boeren zullen moeten innoveren: op zoek naar nieuwe gewassen die gedijen onder deze natte omstandigheden.

Gevolgen voor de leefomgeving
De bodemdaling heeft directe gevolgen voor de leefomgeving in gemeenten. In sommige delen van de Nederlandse Delta daalt de bodem wel twee tot drie centimeter per jaar. Dit heeft tot gevolg dat de infrastructuur in deze gebieden in hoog tempo verzakt en frequent onderhouden moet worden om te voorkomen dat wegen onberijdbaar worden, doordat deze regelmatig onder water staan. Gemeenten zoeken naar een optimale strategie om de meeste baten te halen uit hun investeringen, bijvoorbeeld door het onderheien van riolering en wegen. Dit voorkomt echter niet dat de bodem daaromheen verder verzakt.

Maatschappelijke kosten
Uit onderzoek blijkt dat gemeenten die te maken hebben met bodemdaling bijna twee keer zoveel rioleringen vervangen tegen hogere kosten dan gemeenten met vooral zand en stevige kleigrond. De maatschappelijke kosten zijn hoog: 250 miljoen euro per jaar aan extra onderhoudskosten aan infrastructuur (wegen en riolering). Tot 2050 is dit 5,2 miljard aan kosten die de overheden maken voor waterbeheer en beheer en onderhoud van openbare ruimte en infrastructuur.
Gemeenten en waterschappen nemen al jaren hun verantwoordelijkheid, maar de gevolgen van bodemdaling overstijgen bestaande grenzen. Het landelijk wegennet ervaart de gevolgen ook; toekomstplannen en visies staan onder druk en een goed woon- en vestigingsklimaat is geen vanzelfsprekendheid meer.

Gevolgen voor cultureel erfgoed
Gouda is één van de gemeenten waar de bodemdalingsproblematiek ook direct een gevaar vormt voor het cultureel erfgoed en cultuurhistorisch waardevol landschap. Door bodemdaling staat het water in de binnenstad letterlijk tot de kades. Cultureel erfgoed dreigt verloren te gaan. Gouda is hierin niet uniek. Ook andere steden, zoals Dordrecht, Schiedam en Delft, kampen met dit probleem. Onlangs heeft de gemeente Gouda een convenant ondertekend met betrokken partijen en kennispartners om de gevolgen van bodemdaling gezamenlijk te onderzoeken en waar mogelijk op te lossen.

Klimaatgevolgen
Het klimaat verandert. De komende jaren zal Nederland zich onder andere moeten beschermen tegen de stijgende zeespiegel en stijgende waterpeilen in rivieren. Klimaatverandering brengt echter ook nog een ander veiligheidsrisico met zich mee: de gevolgen van extreem weer. Steeds vaker krijgt Nederland te maken met extreme regenval.
In gebieden met slappe veen- en kleilagen kan dit overtollige water moeilijk worden verwerkt, waardoor de kans op overstromingen toeneemt, met alle gevolgen van dien.