menu
Filter

De bodem van een groot deel van Nederland, waaronder de Randstad, bestaat voornamelijk uit slappe klei- en veenlagen. Die bodem daalt voortdurend, op sommige plaatsen zelfs sneller dan de zeespiegel stijgt.  Bewoners en ondernemers hebben daardoor te maken met het verzakken van woningen, bedrijfspanden, wegen, rioleringen en groenvoorzieningen.

De continue bodemdaling leidt tot onder meer waterproblemen en hogere lasten. De impact voor bewoners en ondernemers is groot. De schade aan funderingen, inclusief infrastructuur, is hoog en kan oplopen tot ca. 22 miljard euro tot 2050. Ook zet bodemdaling ambities, bestaande én toekomstige beleidsplannen onder druk.

Over Platform Slappe Bodem

Platform Slappe Bodem is een samenwerking van lokale en regionale overheden, die een netwerk faciliteert. Gevoed door de expertise van kennisinstituten en de ervaring van praktijkopgaven. Platform Slappe Bodem genereert bewustwording en agendering van bodemdaling binnen diverse nationale beleidsvelden en agenda’s. Onze missie is om bodemdaling in Nederland beheersbaar te krijgen door bewuste keuzes voor de (middel)lange termijn te maken.

Terugblik op Nationaal Congres Bodemdaling

Bodemdaling in Beweging #ZODUS

“Rijk, zet bodemdaling bovenaan de agenda en wijs een verantwoordelijk of coördinerend bewindspersoon aan!”

Op 19 november 2020 vond het Nationaal Congres Bodemdaling plaats. Deze editie was online en werd uitgezonden vanuit Fort Wierickerschans. In het plenaire ochtendprogramma ging presentator Inge Diepman ging met Hilde Niezen (voorzitter Platform Slappe Bodem), Jan Jaap de Graeff, (voorzitter Rli), Adri Bom-Lemstra (gedeputeerde Provincie Zuid-Holland), Peter Glas (Deltacommissaris) en Erik Jan van Kempen, (DG Omgevingswet Ministerie BZK), Sjaak Langeslag (Hoogheemraadschap van Rijnland en Unie van Waterschappen) en Gilles Erkens (Deltares/ Universiteit Utrecht) in gesprek over de aanpak van bodemdaling in stad en land. 

Zo kwam het advies van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur over bodemdaling in veengebieden aan de orde maar ook oplossingsrichtingen om investeringen in infrastructuur en onderhoudskosten voor gemeenten beheersbaarder te maken en de vraag waar de regie zou moeten liggen bij de bodemdalingsproblematiek. Ook werd er stilgestaan bij de complexe droogte- en water opgave van ons land en bij de vraag wat de ‘game changer’ voor de aanpak van bodemdaling in bebouwd gebied zou kunnen zijn. Klimaatadaptatie en funderingsproblematiek zouden wel eens de urgentste onderwerpen in bebouwd gebied kunnen zijn. Duidelijk werd dat het volgende kabinet er na de verkiezingen van 2021 een schepje bovenop mag doen: een nationaal programma, coördinatie, middelen en faciliteiten voor decentrale overheden om beleid te maken en maatregelen te nemen. 

Aansluitend werden er drie nieuwe initiatieven gepitcht:

  • Robert van Cleef lanceerde de Coalitie Stevige Steden;
  • Arthur Bolderdijk ging in op de ervaring van Woerden met levenscyclusbenadering;
  • Gilles Erkens hield een pleidooi voor een Nationale Informatievoorziening Bodembeweging. 

Het ochtendprogramma kunt u hier terugkijken.

Na een korte pauze stonden er in samenwerking met het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling (NKB) verschillende verdiepende deelsessies op het programma:

Een overzicht van alle video's van de dag kunt u terugkijken via deze link.

Stemmen op 3 pitches voor nieuwbouw op slappe bodem

Datum:
dinsdag 24 november 2020

Tijdens het Nationaal Congres Bodemdaling op 19 november jl. tijdens de sessie Nieuwbouw op Slappebodem viel voor de stemming op 3 pitches de verbinding weg waardoor de stemming niet uitgevoerd kon worden. Toch willen we u in de gelegenheid stellen om alsnog te stemmen op deze pitches. U kunt stemmen tot 1 december a.s.

U kunt de sessie terugzien via deze link. Wilt u direct naar de pitches, schuif de uitzending dan door naar 22.57 min. 


Nationaal congres bodemdaling 2020: Bodemdaling in beweging, #zodus

De afgelopen jaren zijn er veel waardevolle initiatieven ontstaan om de effecten van veen- en kleibodemdaling inzichtelijk, meetbaar, toepasbaar en beheersbaar te maken. De opgave blijft groot: de economische impact is gigantisch en oplossingsrichtingen voor zowel landelijk als stedelijk gebied vragen om heldere toekomstbestendige lange-termijn visies. Platform Slappe Bodem maakt zich al jaren sterk voor een integrale aanpak. Het is tijd om de balans op te maken en diverse initiatieven structureel te ondersteunen om ons land klimaatrobuust, economisch sterk en bodemdalingsbestendig te maken.

Op 19 november brengen we de nationale opgaven, lopende initiatieven, praktijkervaringen en opinies uit diverse werkvelden voor het voetlicht op het Nationaal Congres Bodemdaling. De live opnames van het plenaire programma vinden plaats bij Fort Wierickerschans waarbij u via een livestream aanwezig kunt zijn en kunt deelnemen aan de discussies. ’s Middags (van 13.00 tot 16.30 uur) worden in deelsessies verschillende praktijkprojecten via video’s in beeld gebracht met aansluitend de mogelijkheid tot uitwisselen van ervaringen en het stellen van vragen.  U kunt een keuze maken uit verschillende online deelsessies. 

Wat kunt u verwachten?

In het plenaire programma zullen onder meer de volgende thema’s aan bod komen:

  • De complexe droogte- en water opgave van ons land;
  • Oplossingsrichtingen om investeringen in infrastructuur en onderhoudskosten voor gemeenten beheersbaarder te maken;
  • Het advies van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur over bodemdaling in veengebieden.
  • In oprichting: Coalitie Stevige Steden

In de deelsessies komen onder andere aan bod:

  • De laatste stand van zaken over het voorzien en juist interpreteren van geo informatie en data;
  • Onderzoek naar de uitstoot van broeikasgassen uit veen;
  • Actief grondwaterpeilbeheer.

Het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling levert hiervoor de laatste kennis en inzichten. Daarnaast mag u ook zelf in beweging komen tijdens dit interactieve webinar, zowel letterlijk als figuurlijk. Leg de sportkleren alvast maar klaar want we gaan met z’n allen bottom-up!

................................
PROGRAMMA

10:00 tot 12:00 uur - Plenaire beschouwing onder leiding van dagvoorzitter Inge Diepman

  • Hilde Niezen, voorzitter Platform Slappe Bodem
  • Jan Jaap de Graeff, voorzitter Rli
  • Adri Bom-Lemstra, gedeputeerde Provincie Zuid-Holland
  • Peter Glas, Deltacommissaris
  • Erik Jan van Kempen, DG Omgevingswet (ministerie BZK)
  • Gilles Erkens, Deltares / Universiteit Utrecht
  • Robert van Cleef, Coalitie Stevige Steden
  • Arthur Bolderdijk, wethouder Woerden 
  • Sjaak Langeslag, Hoogheemraadschap van Rijnland

12:15 tot 12:30 uur Break-out sessie Beweging vervalt

12:30 tot 13:00 uur lunch

13:00 tot 16:30 uur - Beweging in de Praktijk: Deelsessies

13:00 tot 14:00 uur keuze uit:

14:15 tot 15:15 uur keuze uit:

15:15 tot 15:30 uur Break-out sessie Beweging, link naar de sessie

15:30 tot 16:30 uur keuze uit:

Het volledige programma, inclusief een beschrijving van de deelsessies in de middag, kunt u hieronder downloaden.

In oprichting: Coalitie Stevige Steden - Doen en bereiken

Op 19 november 2020 is tijdens het Nationaal Congres Bodemdaling de Coalitie Stevige Steden gepresenteerd.

Verreweg de grootste schade als gevolg van bodemdaling wordt verwacht in het stedelijk gebied. Deze schade loopt alleen maar verder op. Tot 2050 wordt 5,2 miljard euro schade in de openbare ruimte verwacht en de schade aan gebouwen en funderingen beloopt 80 miljard euro.
Een breed netwerk dat zich richt op handelingsperspectief in het stedelijk gebied ontbreekt en er is dan ook een impuls en versnelling nodig! Om die reden wordt de Coalitie Stevige Steden opgericht. 

De coalitie wordt een vliegwiel van aandacht, van het toepassen van innovaties en het vinden van een ‘game changer’ voor het bebouwde gebied. De Coalitie Stevige Steden richt zich op het verbinden en versterken van complexe en innovatieve projecten op het gebied van stedelijke bodemdaling in geheel Nederland. Deze Coalitie Stevige steden wordt opgericht als Special onder het Platform Slappe Bodem en opereert onder hun vlag. Initiatiefnemers zijn de Provincie Zuid-Holland, Platform Slappe Bodem, de gemeente Gouda en het Hoogheemraadschap van Rijnland.  

Openbare ruimte
Gemeenten met slappe bodem maken twee keer zoveel kosten voor de openbare ruimte dan gemeenten op stevige bodem. In de openbare ruimte worden we geconfronteerd met verzakkende wegen, kapotte kabels, leidingen en riolering, wateroverlast en verloedering.

Gebouwen 
Gebouwen en funderingen leiden tot  grote schade door bodemdaling. Er vindt scheefzakking van panden plaats, funderingen verliezen hun functie, gevels en riolering beschadigen. Ook de tuinen en terrassen van gebouwen verzakken. Dit alles leidt tot vermindering van de leefbaarheid van deze gebouwen. De droogte van de afgelopen zomers heeft de ernst van deze situatie verder in beeld gebracht. 

Doen in projecten!
De Coalitie Stevige Steden is niet alleen aan praatclub. Voor een vliegende start staan de toonaangevende projecten rondom bodemdaling in het stedelijk gebied op de agenda zoals het ‘Informatiecentrum bodemdaling’ en de ‘Toolbox bodemdaling steden’. 

Vertellen en bereiken van partners!
Vanuit de project ervaring willen we vertellen en partijen bereiken met als doel bodemdaling in het stedelijk gebied te agenderen en een game changer te vinden. Het  verbinden met andere maatschappelijk partijen en opgaven zoals energietransitie, klimaatadaptatie, funderingen, droogte, of stadsvernieuwing staat hoog op de agenda.

Als u meer wilt weten over de Coalitie Stevige Steden in oprichting, neem dan contact op met Robert van Cleef (06-43048381)

Nationale aanpak bodemdaling is niet compleet zonder onze dorpen en steden

De Rli pleit in haar advies over bodemdaling in veenweidegebieden voor een nationale, wettelijke aanpak. Het rijk moet zich actief inzetten voor het beperken van de bodemdaling door het stellen van doelen, het doen van investeringen en het faciliteren van gebiedsprocessen, onderzoek en kennisuitwisseling. Daar sluit het Platform Slappe Bodem, dat zich al zo’n twintig jaar inspant om bodemdaling te agenderen en onder controle te krijgen, zich volledig bij aan. Bodemdaling is in het al laag gelegen Nederland een ramp in slow motion, die bovendien leidt tot schade, hoge kosten en uitstoot van broeikasgassen. Een krachtige aanpak inclusief dorpen en steden is hoog nodig.

Bodemdaling in grote delen van West- en Noord-Nederland
De slappe veen- en kleibodem leidt in grote delen van West- en Noord-Nederland tot bodemdaling en snel verzakkende wegen, rioleringen en gebouwen. Dat komt doordat het gewicht van deze bebouwing de bodem samendrukt, vaak ongelijkmatig. Dit wordt zetting genoemd. Zetting heeft schade en hoge kosten voor beheer en onderhoud tot gevolg, want deze schade moet regelmatig gerepareerd worden en de bodem opgehoogd. De kwaliteit en veiligheid van de openbare ruimte lijden onder deze vorm van bodemdaling.

22 miljard euro vermijdbare kosten tot 2050
In november 2016 heeft het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) al becijferd dat bij gelijkblijvend beleid we afstevenen op een vermijdbare schadepost van 22 miljard euro tot 2050. Van die kostenpost zou ruim 20 miljard bestaan uit schade in bebouwde gebieden: onze dorpen en steden op slappe bodem. Uit in opdracht van het platform slappe bodem uitgevoerd onderzoek blijkt nog eens dat gemeenten op een slappe bodem twee keer meer kosten hebben aan beheer en onderhoud van de openbare ruimte dan gemeenten op een stevige bodem. Die extra kosten worden slechts ten dele gecompenseerd uit het gemeentefonds, terwijl de tekorten en extra taken bij gemeenten zich blijven opstapelen. Dat betekent dat er alle reden is om het beleid en de praktijk van aanleg, beheer en onderhoud van infrastructuur en openbare ruimte te veranderen. De nodige middelen, kennis en beleid op nationaal niveau moeten daarvoor op orde zijn.

Omslag in denken en doen
Gemeenten, waterschappen en provincies werken samen aan het aanpassen van bestaande en nieuwe bebouwde gebieden aan het veranderende klimaat. Daarvoor is kennis nodig, beleid, geld en ook een lange adem. Het vergt namelijk een grote omslag in denken en doen: hoe we met ons bodem- en watersysteem omgaan, de inrichting van dorpen en steden en het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Daarmee is veel schade te voorkomen en kan de kwaliteit van de leefomgeving verbeterd worden. Dat is niet alleen gunstig voor de economische ontwikkeling, maar ook voor de dagelijkse wereld waarin we met zijn allen leven en werken.   

Nationale aanpak bodemdaling ook voor dorpen en steden
De Rli geeft aan wat er nodig is om de dalende trend om te zetten. Deze nationale aanpak zou ook de aanpak van bodemdaling in dorpen en steden moeten omvatten. Het platform slappe bodem roept het kabinet op om hier samen met gemeenten, waterschappen en provincies werk van te maken.


Festival Follow UP “Samenwerking geeft veerkracht aan de bodem”

Datum:
woensdag 25 november 2020
Locatie:
live deelname in de Fabrique of online deelname vanuit huis
Tijd:
12:00 - 17:00

De samenwerkingspartners rond het Uitvoeringsprogramma Bodem en Ondergrond 2016-2020 organiseren het Festival Follow UP “Samenwerking geeft veerkracht aan de bodem”.  Ook de Coalitie Stevige Steden heeft een sessie op dit festival.

Op woensdag 25 november 2020 willen ze:

  • een succesvolle samenwerkingsperiode van tien jaar vieren,
  • de opgedane kennis en inzichten met jullie delen,
  • het versterken van de verbinding tussen de netwerken van energie, klimaatadaptatie, landbouw, circulaire economie en bodem en ondergrond,
  • het stokje als uitvoeringsteam doorgeven aan de netwerken die verder samenwerken aan een duurzaam gebruik en beheer van bodem en ondergrond.

Samenwerken aan stevige steden op slappe bodem

Op het UP Follow UP Festival van 25 november wordt samen met Hilde Niezen (Platform Slappe Bodem en gemeente Gouda), Frans van de Ven (Deltares) en Peter Boelhouwer (TU Delft) een online sessie gehouden waarmee we input ophalen voor de agenda van de Coalitie Stevige Steden. Betreft sessie 2.5: ‘Samenwerken aan stevige steden op slappe bodem’, aanvang 15.10 uur. Uw deelname en input wordt zeer op prijs gesteld!  

Lees meer op de website Bodemplus.

Webinars ‘Kosten in beeld bij bodemdaling’

Uit onderzoek van Platform Slappe Bodem blijkt dat de kosten voor gemeenten op slappe bodem 2x zo hoog zijn als voor gemeenten op zand, maar ook dat deze kosten slechts zeer ten dele gedekt worden door het gemeentefonds. Gemeenten kunnen besparen op de kosten door het toepassen van de levenscycluskostenmethode. In samenwerking met Sweco zijn en worden webinars hierover georganiseerd.

Een van de doelstellingen van het Platform Slappe Bodem is om de kosten van beheer en onderhoud van de openbare ruimte ten gevolge van slappe bodem bij gemeenten onder controle te krijgen. Daarbij is het ook van belang dat de uitkering voor slappe bodem in het gemeentefonds in stand blijft. Het onderzoek ‘Kosten in Beeld’ uit 2019 is in 2020 verder uitgewerkt in de ‘Nadere verkenning kosten bodemdaling’. Uit beide onderzoeken blijkt dat de kosten voor gemeenten op slappe bodem 2x zo hoog zijn als voor gemeenten op zand, maar ook dat deze kosten slechts zeer ten dele gedekt worden door het gemeentefonds. Daarmee staat de kwaliteit van de openbare ruimte onder druk.

Gemeenten kunnen besparen op de kosten door het toepassen van de levenscycluskostenmethode (LCC). Dat vergt echter een omslag in denken, organisatie en in cultuur, naast de benodigde hogere investering in levensduurverlengende technieken. 

In samenwerking met Sweco is hierover een webinar verzorgd op 23 juli. Uit de webinar bleek een grote behoefte aan kennis over de levenscycluskostenmethode en ervaringen over hoe deze toegepast kan worden. Daarom zijn er voor deelnemers van het Platform Slappe Bodem nieuwe webinars georganiseerd op 29 oktober en 3 november, in het bijzonder gericht op (ambtenaren) financiën, management en beleid / advies. Speciaal voor bestuurders zal tijdens het congres op 19 november een webinar plaatsvinden als onderdeel van het Nationaal Congres Bodemdaling.

Brandbrief schuimglas

In de zoektocht naar materialen die kunnen helpen om zettingen (verzakking) in de openbare ruimte te verminderen, kosten te besparen en onze dorpen en steden klimaatbestendig te maken wordt schuimglas als een veelbelovend ophoog- / funderingsmateriaal gezien. 

In het buitenland wordt dit circulaire materiaal – geproduceerd uit gerecycled glas - al decennialang ingezet, maar in Nederland is dat tot op heden niet mogelijk vanwege andere milieuwetgeving. Met de huidige Nederlandse testmethode wordt een geringe uitspoeling van zware metalen geconstateerd, waardoor schuimglas niet wordt toegelaten voor toepassing in de praktijk. De fabrikanten en leveranciers hebben zich ingespannen om het product te verbeteren. Uit een pilot van de gemeente Alphen aan den Rijn blijkt dat er geen vervuiling uitspoelt. Het platform heeft de problematiek herhaaldelijk aangekaart bij leden van Tweede en Eerste Kamer, helaas nog zonder resultaat. Gemeente Schiedam heeft nu het initiatief genomen om een brandbrief op te stellen waarin de staatssecretaris van Milieu wordt gevraagd om de testmethode aan te passen, omdat de voordelen van schuimglas en eventueel andere circulaire materialen evident zijn. De brandbrief wordt door een groot aantal gemeenten en enkele provincies ondersteund.

NKB deelexpedities onder de aandacht

Het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling werkt continu aan het toegankelijk maken van kennis over bodemdaling. Recentelijk is een aantal webinars georganiseerd.

Op 8 oktober vond het Webinar Levenscyclus kostenanalyse plaats voor projectleiders, beheerders en beleidsmedewerkers van gemeenten. Het webinar over het doen van levenscycluskostenanalyses (LCC) voor projecten waar de openbare ruimte moet worden opgehoogd.

Op 22 september 2020 vond de tweede bijeenkomst plaats van de deelexpeditie Nieuwbouw op slappe bodem. Centraal binnen deze deelexpeditie staat de eis voor bodemdaling zoals deze is opgenomen in het Convenant Klimaatadaptief Bouwen van de provincie Zuid-Holland.

Op 17 september 2020 verzorgde de deelexpeditie Geo-informatie een presentatie op het gebied van Geo-Data tijdens het Risk Congres Lokaal Bestuur. In deze presentatie werd geo-data in het bebouwd gebied benadrukt en werd inzichtelijk gemaakt hoe we met die data tot betrouwbare modellen komen voor het inschatten van funderingsproblematiek.

Kijk voor de laatste stand van zaken op de agenda op de website van het Nationaal Kennisprogramma Bodemdaling.

Herijking gemeentefonds

Het onderzoek ‘Nadere verkenning kosten bodemdaling’ dat in opdracht van het platform is uitgevoerd, toont nog eens aan dat gemeenten met een slappe bodem hoge kosten hebben voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte en dat deze hoge kosten in het huidige gemeentefonds slechts zeer ten dele worden gecompenseerd. 

Nu veel gemeenten flink moeten bezuinigen vanwege de tekorten in het sociaal domein staan de budgetten voor beheer en onderhoud extra onder druk. De inzet van het platform is erop gericht om de uitkering uit het gemeentefonds te verbeteren: geldend voor alle slappe bodems (ook slappe klei) en realistischer van omvang, gezien de enorme kosten. Momenteel lopen er gesprekken over de herijking van het gemeentefonds (inclusief het sociaal domein) tussen VNG en minister van BZK. Naar verwachting zijn die gesprekken niet voor eind dit jaar afgerond.

Symposium Bodem Breed uitgesteld naar 2021

Het Symposium Bodem Breed dat op 28 oktober 2020 was gepland en uitgesteld was naar 24 november, is doorgeschoven naar 2021.  

Meer informatie

Webinar Levenscycluskosten 23 juli

Datum:
donderdag 23 juli 2020
Locatie:
online

Exclusief voor deelnemers aan het Platform Slappe Bodem organiseerden we op 23 juli een webinar levenscycluskosten.

Jaarlijks investeren gemeenten op slappe bodem ongeveer dubbel zoveel in beheer en onderhoud van wegen en openbare ruimten ten opzichte van gemeenten  op een stabiele ondergrond. Sweco heeft in opdracht van het Platform Slappe Bodem (PSB) twee onderzoeken uitgevoerd naar de meerkosten die gemeenten op slappe bodem maken voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte. In ‘Kosten in beeld’ (2018) zijn de levenscycluskosten (LCC) van traditionele en lichtgewicht ophoogtechnieken vergeleken, met als resultaat inzicht in de omvang van de vermijdbare levenscycluskosten door toepassing van lichtgewicht technieken. In ‘Nadere verkenning kosten bodemdaling’ (2020) is dit beeld voor drie voorbeeldgemeenten nader uitgewerkt en is berekend dat slechts een beperkt deel de extra uitgaven van deze gemeenten wordt gedekt uit het gemeentefonds.

Hoe uw gemeente hier in staat welke kansen er liggen om veel kosten te besparen, willen we in 2 actieve digitale bijeenkomsten verder met u verkennen.
Uit ervaring van het Platform Slappe Bodem blijkt dat beheerders en projectleiders enerzijds, en bestuurders anderzijds, de merites van een LCC-benadering herkennen en (willen) toepassen. 
Toch zijn er hordes te nemen om dit te bereiken. Daarvoor is expertise nodig uit verschillende lagen van de ambtelijke organisatie.

De doelgroep voor deze webinars bestaat daarom uit (strategisch) beleidsmedewerkers en management van B&O / assetmanagement en financiële afdeling binnen gemeenten. Ook geïnteresseerden van de waterschappen en provincies met wegen in beheer zijn welkom. 


Volgende pagina »